از شيراز

13 11 2015

آخر ای باد صبا بویی اگر می‌آری

سوی شیراز گذر کن که مرا یار آن جاست

Sadi Şîrâzî, Gazel: 49

عزیز من که به جز باد نیست دمسازم / بجز صبا و شمالم نمی‌شناسد کس

صبا بیار نسیمی ز خاک شیرازم / هوای منزل یار آب زندگانی ماست

Hâfız-ı Şîrâzî, Gazel: 333

Şiraz

.

Eğer bir koku getireceksen Şiraz’dan getir diyen Sadi’nin, Şiraz’ımın toprağından bir Saba getir diyen Hâfız’ın şehri Şiraz..

.

Ve bu beyitleri paylaşmama vesile olan, kıymetli dostum Özlem’in bir haftalık İran seyahatinden getirdiği Şiraz kokulu hediyeleri:)





غزل شمارهٔ ۱۵۱ حافظ شیرازی

22 05 2015

Kadir Hoca ile son ders, son gazel, Hâfız-ı Şirâzî’den:

دمی با غم به سر بردن جهان یک سر نمی‌ارزد

به می بفروش دلق ما کز این بهتر نمی‌ارزد

به کوی می فروشانش به جامی بر نمی‌گیرند

زهی سجاده تقوا که یک ساغر نمی‌ارزد

رقیبم سرزنش‌ها کرد کز این باب رخ برتاب

چه افتاد این سر ما را که خاک در نمی‌ارزد

شکوه تاج سلطانی که بیم جان در او درج است

کلاهی دلکش است اما به ترک سر نمی‌ارزد

چه آسان می‌نمود اول غم دریا به بوی سود

غلط کردم که این طوفان به صد گوهر نمی‌ارزد

تو را آن به که روی خود ز مشتاقان بپوشانی

که شادی جهان گیری غم لشکر نمی‌ارزد

چو حافظ در قناعت کوش و از دنیی دون بگذر

که یک جو منت دونان دو صد من زر نمی‌ارزد





اوقات خوش

28 06 2013

32





عشقبازی کار بازی نیست-Âşıklık oyun işi değildir

30 03 2013

Bosnalı Sûdi, 16. yy.’da yaşamış, İran Edebiyatının temel klasiklerinden olan, Hafız-ı Şîrâzî’nin Divan’ı ve Sa’dî-i Şîrâzî’nin Bostan ve Gülistan’ı hakkında şerh yazan bir müelliftir. Alanında mühim bu şerhler, Türkçeden Farsçaya çevrilip istifadeye sunulmuştur. Ama maalesef bu eserlerin Türkçe  yeni basımları mevcut değil. Osmanlı Türkçesi ile bu şerhlere buraya tıklayarak ulaşabilirsiniz.

Sûdi’nin şerhlerine ara ara yer vereceğiz. İlk olarak Hafız’ın “aşk-bâzî kâr-bâzî nist” beytine yaptığı şerhi ekliyoruz;

883295_614538355226520_817546977_o

عشقبازی کار بازی نیست ای دل سر بباز

 ورنه کوی عشق نتوان زدبچوگان هوس

Aşk-bâzi kâr-bâzî nist ey dil ser be-bâz

Verne kûy-ı aşk netevan zed be-çevgân-ı heves

Bazı nüshada aşk bâzi yerine padişahî vaki olmuş murâdına birdir. Kârbâzî lamiyedir, bâzî oyun manasınadır. Kûy-ı aşk beyaniye, çevgân-ı heves de böyledir. Mahsûl-i beyit, aşıklık oyun işi değildir yani cüzi maslahat değildir. Ey gönül baş oynat yani meydân-ı aşkda başdan geç yoğsa aşk topunu heves çevganıyla çelmek olmaz yani aşıklık arzu-yi tab’la ve heva-yı nefsle olmaz. Belki âşığın tab’ı sâfi ve gönlü pâk gerek.





Aşk-ı tû nihâl-i hayret âmed

16 03 2013

03

 

Senin aşkın hayret’in başlangıcıdır, vuslatın ise kemâli…

 

Ömer Sırrı Efendi’nin ta’lîk hattı ile yazılmış olarak gördüğümüz Hâfız-ı Şirâzî’ye ait bu gazeli, Dede Efendi bestesi ile dinliyoruz;





باب عشق-Bâb-ı Aşk

30 12 2012

336745_249223515138533_222128104_o

در دفتر طبیب خرد باب عشق نیست

ای دل به درد خو کن و نام دوا مپرس

Âkil doktorun defterinde aşk bahsi yoktur

Ey gönül, bu derde alış, dermânını arama..

در دفتر پزشک عقل باب عشق وجود ندارد پس با عقل درمان
عشق میسر نمی باشد پس ای دل با درد و رنج عشق عادت کن و ازداروی آن مپرس





هرگز نمیرد-Asla Ölmez

17 10 2012

Hergiz ne mîred ân ki dileş zinde şod be aşk
Sebt est ber ceride-i âlem devâm-ı mâ

هرگز نمیرد آنکه دلش زنده شد به عشق

ثبت است بر جریده عالم دوام ما

Gönlü aşk ile canlanan/yaşayan kimse asla ölmez
Bizim devamımız ceride-i âlemde yazılıdır





مپرس-Sorma

12 09 2012

Derd-i eşkî keşîde’em ki me-pors

Öyle bir aşk derdi çekmişim ki, sorma…





از حافظ شرازى-Hâfız-ı Şirâzî’den

9 09 2011

دل گفت : وصالش بدعا باز توان یافت
عمریست که عمرم همه در کار دعا رفت
Gönül dedi: Kavuşmayı dua ile tekrar bulursun
Bir ömürdür ömrüm sadece dua ile geçti!

گر در سرت هوای وصال است حافظا
بايد که خاک درگه اهل هنر شوی
Ey Hâfız! Eğer başında (Allah’a ) kavuşma isteği,arzusu varsa
Marifet ehlinin (Allah dostlarının) dergâhının toprağı olmalısın.

دانی که چیست دولت؟ دیدار یار دیدن
در کوی او گدایی بر خسروی گزیدن
Mutluluk nedir bilir misin? Sevgilinin yüzünü görmek
Padişahlığı, onun sokağında dilencilik yapmaya tercih etmektir.

صبحدم مرغ چمن با گل نوخاسته گفت
ناز کم کن که در این باغ بسی چون تو شکفت
گل بخندید که از راست نرنجیم ولی
هیچ عاشق سخن سخت به معشوق نگفت
Sabahleyin, bülbül yeni açılmış gül goncasına: ” Çok nazlanma. Zira bu bağda senin gibi nice güller açtı. ” dedi. Gül gülerek : ” Doğru sözden incinmeyiz lakin, hiç bir aşık da maşuğuna böyle ağır söz söylememiştir! ” diye cevap verdi.

غرور حسنت اجازت مگر نداد ای گل
که پرسشی نکنی عندلیب شیدا را
Ey gül ! Yoksa güzelliğinin verdiği gurur, aşkından mecnûn’a dönmüş bülbülün halini sormana izin vermiyor mu?

عالم از ناله عشاق مبادا خالي
كه خوش آهنگ و فرح بخش هوايي دارد
Dünyada âşıkların iniltisi,feryadı hiç bitmesin,
Zira onların bu inleyişlerinde güzel bir ahenk ve insanlara ferahlık veren bir hava vardır.

هرگز نميرد آن که دلش زنده شد به عشق
Gönlü, aşkla dirilen, canlanan kimse, bir daha asla ölmez…

وقت را غنیمت دان آن قدر كه بتوانى
حاصل از حیات اى جان اين دم است تا دانى
Elinden geldiğince zamanı ganimet bil,
Ey azizim,bilesin ki hayattan geriye kalan sadece bu demdir. 

اى كه دايم بخويش مغرورى
گر ترا عشق نیست معذورى
Ey daima kendisiyle mağrur olan, gururlanan
Eğer sende aşk yoksa mazursun..
تیمار غاريبان سبب ذكر جمیلست
جانا مگر اين فاعده در شهر شما نیست؟
Garibanlara hizmet, güzel bir şekilde zikretmeye vesile olur.
Ey sevgili ! Yoksa kazancı çok olan böyle bir davranış, sizin şehriniz de yok mudur?
در ره او چو قلم گر به سرم بايد رفت
با دل زخم کش و ديده گريان بروم
Eğer yârin yolunda şayet başımın bir kalem gibi kesilmesi gerekirse,
(Şu dünyadan) yaralı bir gönül ve ağlayan bir gözle gitmek isterim.

ازان بدير مغانم عزيز مى دارند
كه آتشى كه نمیرد همیشه در دل ماست
Gönlümüzde aşktan dolayı hiçbir zaman sönmeyen bir ateş bulunduğundan,
Bana mecusilerin tapınağında saygı duyarlar, değer verirler.

جان بى جمال جانان میل جهان ندارد
هر كس كه اين ندارد حقا كه آن ندارد

Cân bî cemâl-i cânân meyl-i cihân nedâred
Her kes ki in nedâred hakkâ ki ân nedâred.

Cânânın cemâli olmaksızın cânın dünyaya meyli olmaz,
Her kim de ‘ bu ‘ bulunmazsa gerçekten de ‘ o ‘ da bulunmaz.





عشق نيست – Aşk yoksa

29 11 2010

اى كه دايم بخويش مغرورى
گر ترا عشق نيست معذورى

Ey daima kendisiyle mağrur olan,gururlanan
Eğer sende aşk yoksa mazursun..